Jakie długi umarza upadłość konsumencka, a jakich NIE | 2026
Upadłość konsumencka uwalnia od większości polskich zobowiązań konsumenckich — kredytów, pożyczek, czynszu, składek ZUS. Ustawa wymienia jednak cztery kategorie długów wyłączonych z umorzenia.
Upadłość konsumencka uwalnia od większości polskich zobowiązań konsumenckich — kredytów bankowych, pożyczek pozabankowych, długów na kartach kredytowych, czynszu, składek ZUS pracownika. Nie umarza jednak wszystkiego. Art. 491²¹ ust. 2 Prawa upadłościowego wymienia cztery kategorie długów wyłączonych z umorzenia: alimenty, kary grzywny prawomocne, odszkodowania z czynów niedozwolonych oraz zobowiązania powstałe po dniu ogłoszenia upadłości.
Poniżej przedstawiam pełny, prawnie potwierdzony katalog długów umarzanych i wyłączonych z umorzenia — wraz z praktycznymi konsekwencjami dla typowych sytuacji dłużniczych: kredytów hipotecznych, długów po byłym małżonku, alimentów, długów podatkowych. Sprawy prowadzę przed Sądem Rejonowym Gdańsk-Północ — VI Wydziałem Gospodarczym. Pierwsza analiza Twojej sytuacji jest bezpłatna i chroniona tajemnicą adwokacką.
Liczby, które mówią same za siebie
Każda sprawa upadłościowa to konkretne dokumenty, terminy i decyzje sądu. Prowadzę je przed sądami całego Trójmiasta — z naciskiem na Sąd Rejonowy Gdańsk-Północ jako sąd właściwy miejscowo dla większości naszych klientów.
Co podlega umorzeniu — pełny katalog długów konsumenckich
Umorzeniu w postępowaniu upadłościowym podlega przeważająca większość zobowiązań typowego polskiego konsumenta. Lista poniżej obejmuje wszystkie najczęstsze kategorie długów, z którymi spotykamy się w sprawach prowadzonych przed Sądem Rejonowym Gdańsk-Północ:
Podlegają umorzeniu
- Kredyty bankowe — gotówkowe, samochodowe, hipoteczne (po sprzedaży nieruchomości pozostała część)
- Pożyczki pozabankowe i chwilówki — w tym pożyczki cyfrowe, "para-banki", instytucje pożyczkowe
- Zadłużenie na kartach kredytowych — wszystkie banki, niezależnie od limitu
- Niezapłacony czynsz mieszkaniowy — najem komunalny, prywatny, spółdzielczy
- Długi z umów cywilnoprawnych — pożyczki prywatne, kary umowne (jeśli nie wynikają z czynów niedozwolonych)
- Składki ZUS po stronie konsumenta — własne składki na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne
- Zaległości w mediach i u operatorów — energia, gaz, woda, telefonia, internet
- Należności komornicze — koszty wszczętych postępowań egzekucyjnych
- Odsetki ustawowe za opóźnienie — narastające do dnia ogłoszenia upadłości (po tej dacie nie biegną)
- Długi z tytułu poręczeń — jeśli poręczyciel sam stał się niewypłacalny
Każda wierzytelność cywilnoprawna o charakterze ekonomicznym jest objęta umorzeniem, chyba że spełnia jedną z czterech ustawowych przesłanek wyłączenia (omówione poniżej).
Co NIE podlega umorzeniu — wyłączenia z art. 491²¹ ust. 2 PrUpadł
Ustawa wymienia cztery kategorie zobowiązań, które nie podlegają umorzeniu nawet po wykonaniu planu spłaty lub uzyskaniu umorzenia bez planu. Lista jest zamknięta — sąd nie może umorzyć tych długów, niezależnie od sytuacji życiowej dłużnika.
Wyłączone z umorzenia (art. 491²¹ ust. 2 PrUpadł)
- Alimenty — bieżące i zaległe (omówione szczegółowo w odrębnej sekcji poniżej).
- Kary grzywny prawomocnie orzeczone — grzywny karne, grzywny administracyjne mające charakter sankcyjny, kary porządkowe wymierzone przez sąd.
- Odszkodowania z czynów niedozwolonych (art. 415 i nast. Kodeksu cywilnego) — w tym naprawienie szkody wyrządzonej przestępstwem (umyślnym lub nieumyślnym), zadośćuczynienie za szkodę osobową, odszkodowanie z czynów niedozwolonych pracowniczych (mobbing, dyskryminacja).
- Zobowiązania powstałe po dniu ogłoszenia upadłości — wszelkie długi zaciągnięte już po dacie wydania postanowienia o ogłoszeniu upadłości.
Logika ustawodawcza jest klarowna: upadłość uwalnia od cywilnoprawnych ciężarów ekonomicznych, nie zwalnia od konsekwencji czynów zabronionych ani od obowiązku utrzymania bliskich.
Alimenty i upadłość konsumencka — dlaczego są wyłączone
Alimenty są wyłączone z umorzenia w upadłości konsumenckiej w pełnym zakresie — zarówno bieżące, jak i zaległe. Podstawa prawna: art. 491²¹ ust. 2 pkt 1 PrUpadł w związku z art. 491²¹ ust. 3, który nadaje wierzycielom alimentacyjnym status uprzywilejowany w postępowaniu upadłościowym.
Praktyczne konsekwencje:
- Bieżące alimenty — pozostają wymagalne niezależnie od ogłoszenia upadłości. Postępowanie alimentacyjne i upadłościowe biegną równolegle. Komornik może egzekwować bieżące alimenty w trakcie upadłości i w okresie wykonywania planu spłaty.
- Zaległe alimenty — narosłe przed upadłością są wymagalne także po umorzeniu pozostałych długów. Nie znikają — nadal można je dochodzić w trybie cywilnym, w tym przez egzekucję komorniczą.
- Status uprzywilejowany wierzyciela alimentacyjnego — w postępowaniu upadłościowym alimenty są zaspokajane z masy upadłości w pierwszej kolejności, przed innymi wierzycielami. Praktycznie oznacza to, że jeśli syndyk dysponuje środkami, wierzyciel alimentacyjny otrzymuje pełne zaspokojenie zaległych roszczeń przed innymi.
Dla osoby zobowiązanej do alimentacji upadłość nadal może być korzystna — bo umarza inne, często znacznie wyższe zobowiązania (kredyty, pożyczki, karty). Po umorzeniu pozostałych długów łatwiej jest regulować bieżące alimenty z dochodów. Sąd Rejonowy Gdańsk-Północ w wielu sprawach upadłościowych spotyka się z dłużnikami obciążonymi alimentami — sam fakt istnienia obowiązku alimentacyjnego nie blokuje wniosku o upadłość.
Długi podatkowe (US, ZUS jako pracodawca) — różnice umarzania
Długi podatkowe i składkowe wymagają indywidualnej analizy — różny jest ich charakter prawny, a zatem różne są reguły umarzania w upadłości konsumenckiej.
Zaległości w podatku dochodowym (PIT) i VAT (po likwidacji działalności)
Zaległości podatkowe (PIT, VAT, podatek od czynności cywilnoprawnych) po stronie konsumenta podlegają umorzeniu na zasadach ogólnych. Po likwidacji działalności gospodarczej zobowiązania z tytułu VAT i PIT-5L stają się zobowiązaniami osoby fizycznej i mogą zostać umorzone w postępowaniu upadłościowym jak inne cywilnoprawne wierzytelności.
Składki ZUS — różnica między "własnymi" a "jako pracodawcy"
Składki ZUS po stronie konsumenta — czyli własne składki na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne — podlegają umorzeniu. Inaczej jest ze składkami ZUS w roli pracodawcy — jeśli dłużnik prowadził działalność i zatrudniał pracowników, a nie odprowadzał za nich składek, te zaległości pozostają w sferze szczególnej (dotyczą innych osób, nie samego dłużnika).
Mandaty karne, kary administracyjne
Kary grzywny prawomocnie orzeczone — sądowe i administracyjne o charakterze sankcyjnym — nie podlegają umorzeniu (art. 491²¹ ust. 2 pkt 2 PrUpadł). Drobne mandaty drogowe traktowane są jako zwykłe zobowiązania publicznoprawne i mogą podlegać umorzeniu.
Kredyty hipoteczne — jak działa sprzedaż mieszkania przez syndyka i pozostała część długu
Mieszkanie obciążone hipoteką wchodzi do masy upadłości i jest sprzedawane przez syndyka. To jeden z najtrudniejszych emocjonalnie momentów postępowania — ale konstrukcja prawna chroni interesy dłużnika lepiej, niż sądzi większość klientów.
Reguły sprzedaży:
- Pierwszeństwo banku-wierzyciela hipotecznego. Z kwoty uzyskanej ze sprzedaży nieruchomości w pierwszej kolejności zaspokajany jest bank, na którego rzecz ustanowiona była hipoteka. Reguła ta wynika z istoty zabezpieczenia rzeczowego — hipoteka jest skuteczna wobec każdego nabywcy nieruchomości.
- Część dla zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych dłużnika. Z kwoty ze sprzedaży wydziela się również część na zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych dłużnika i jego rodziny — zwykle równowartość 12-24 miesięcznych czynszów najmu na lokalnym rynku Trójmiasta. W praktyce pozwala to dłużnikowi wynająć mieszkanie o porównywalnym standardzie.
- Pozostałość — masa upadłości. Reszta kwoty po zaspokojeniu banku i wydzieleniu części mieszkaniowej wpływa do ogólnej masy upadłości — z której zaspokajani są pozostali wierzyciele.
A jeśli kwota ze sprzedaży nie pokryła całej hipoteki? Pozostała część długu hipotecznego podlega normalnym zasadom upadłości — plan spłaty lub umorzenie. W warunkach gdańskich sprzedaż mieszkania zwykle pokrywa kredyt — pozostała część jest niewielka.
Długi po byłym małżonku — wspólność majątkowa a indywidualna upadłość
Sytuacja, w której jeden małżonek wpada w niewypłacalność z powodu zobowiązań zaciągniętych głównie przez drugiego małżonka, jest częsta w naszej praktyce. Logika prawna w takim wypadku jest złożona — wymaga starannej analizy umów zaciąganych w trakcie małżeństwa oraz ustroju majątkowego.
Punkt wyjścia: upadłość konsumencka jest indywidualna. Każdy małżonek może wnioskować o upadłość samodzielnie — to nie wymaga zgody ani wniosku drugiej strony.
Komplikacja: w warunkach ustawowej wspólności majątkowej małżeńskiej (domyślny ustrój majątkowy w polskim prawie) odpowiedzialność za zobowiązania zaciągnięte przez małżonka jest częściowo wspólna — zwłaszcza za długi służące zaspokojeniu zwykłych potrzeb rodziny (czynsz, media, jedzenie, koszty edukacji dzieci). Z drugiej strony zobowiązania zaciągnięte jednostronnie, bez zgody współmałżonka, na cele osobiste — pożyczki na hazard, długi z prywatnych inwestycji — w określonych okolicznościach można zakwalifikować jako "długi jednostronne".
W praktyce pomorskiej skutecznym rozwiązaniem bywa ustanowienie rozdzielności majątkowej z datą wsteczną (art. 52 KRO) — sądowe orzeczenie, które od określonego dnia rozdziela majątki małżonków. Po jego uzyskaniu można złożyć indywidualny wniosek o upadłość obejmujący zobowiązania własne i część zobowiązań wspólnych, pomijając te zaciągnięte przez współmałżonka po dacie rozdzielności.
Długi zaciągnięte z naruszeniem prawa — czy podlegają umorzeniu?
Co do zasady — zobowiązania o charakterze cywilnoprawnym podlegają umorzeniu, nawet jeśli zostały zaciągnięte nieuczciwie wobec wierzyciela. Pożyczka uzyskana z podaniem fałszywych informacji o zdolności kredytowej, kredyt zaciągnięty na firmę-słupa, karta kredytowa wystawiona na podstawie sfałszowanych dokumentów — są one wciąż zobowiązaniami cywilnymi i jako takie podlegają umorzeniu wraz z innymi długami.
Wyjątek: jeśli zobowiązanie powstało z czynu niedozwolonego w rozumieniu art. 415 i nast. Kodeksu cywilnego lub stanowi odszkodowanie za przestępstwo — jest wyłączone z umorzenia (art. 491²¹ ust. 2 pkt 3 PrUpadł). Kluczowa różnica: wierzytelność wynikająca z umowy (nawet zawartej nieuczciwie) podlega umorzeniu; wierzytelność wynikająca z deliktu lub przestępstwa — nie.
W praktyce wierzyciel może w postępowaniu upadłościowym kwestionować charakter zobowiązania — twierdząc, że jest to dług z czynu niedozwolonego (i jako taki nie podlega umorzeniu), a nie zwykła wierzytelność umowna. Sąd rozstrzyga to indywidualnie, biorąc pod uwagę okoliczności powstania zobowiązania, dowody na świadome wprowadzenie wierzyciela w błąd, wyroki w sprawach karnych dotyczących tego samego zdarzenia.
Zobowiązania alimentacyjne nadal wymagalne — co praktycznie oznacza po umorzeniu
Po prawomocnym umorzeniu pozostałych długów osoba, na której ciąży obowiązek alimentacyjny, nadal odpowiada za jego wykonywanie. Praktyczne konsekwencje są dwojakie.
Bieżące alimenty wymagalne są normalnie — w pełnej wysokości ustalonej wcześniej wyrokiem sądu rodzinnego lub ugodą. Komornik egzekwujący alimenty może prowadzić postępowanie nawet w trakcie upadłości (przed umorzeniem) i nadal po umorzeniu. Z perspektywy budżetu domowego dłużnika oznacza to, że dochód po umorzeniu pozostałych długów wprawdzie istotnie wzrasta (znika obciążenie ratami kredytowymi), ale alimenty pozostają stałą pozycją kosztową.
Zaległe alimenty — narosłe przed upadłością i nie zaspokojone z masy upadłości — pozostają wymagalne także po umorzeniu pozostałych długów. Wierzyciel alimentacyjny może je dochodzić w trybie cywilnym przez nieskończony okres (alimenty nie ulegają przedawnieniu w typowy sposób).
Mimo tych ograniczeń upadłość pozostaje korzystna dla osoby zadłużonej alimentami i innymi zobowiązaniami. Umorzenie kredytów i pożyczek zwalnia część dochodów, którą można skierować na regulowanie alimentów — co poprawia sytuację wierzyciela alimentacyjnego.
FAQ — długi umarzane i wyłączone z umorzenia
Najczęstsze pytania klientów dotyczące zakresu długów objętych umorzeniem. Jeśli nie znajdujesz tu odpowiedzi na swoje, zadzwoń lub napisz — odpowiem indywidualnie w 24 godziny.
Jakie długi można umorzyć w upadłości konsumenckiej?
Umorzeniu podlegają: kredyty bankowe (gotówkowe, samochodowe, hipoteczne), pożyczki gotówkowe i chwilówki, zadłużenie na kartach kredytowych, niezapłacony czynsz mieszkaniowy, długi z umów cywilnoprawnych, składki ZUS po stronie konsumenta, zaległości w mediach i u operatorów telefonicznych. To przeważająca większość zobowiązań typowego polskiego konsumenta.
Czy upadłość konsumencka umarza alimenty?
Nie. Alimenty są wprost wyłączone z umorzenia (art. 491²¹ ust. 2 pkt 1 PrUpadł) — zarówno bieżące, jak i zaległe. Wierzyciele alimentacyjni mają w postępowaniu status uprzywilejowany. Po umorzeniu pozostałych długów obowiązek alimentacyjny nadal istnieje i jest wymagalny — także zaległości narosłe przed upadłością.
Czy upadłość umarza kary grzywny i odszkodowania z czynów niedozwolonych?
Nie. Wyłączeniu z umorzenia podlegają: kary grzywny prawomocnie orzeczone, odszkodowania z czynów niedozwolonych (art. 415 i nast. KC), naprawienie szkody wyrządzonej przestępstwem oraz zobowiązania powstałe po dniu ogłoszenia upadłości. Logika ustawodawcza: upadłość uwalnia od ciężarów cywilnoprawnych ekonomicznych, nie od konsekwencji czynów zabronionych.
Co z długiem hipotecznym, jeśli mam mieszkanie?
Mieszkanie z hipoteką wchodzi do masy upadłości i zazwyczaj jest sprzedawane przez syndyka. Z kwoty ze sprzedaży w pierwszej kolejności spłacany jest bank-wierzyciel hipoteczny. Pozostała część długu hipotecznego (jeśli sprzedaż mieszkania nie pokryła całości) podlega normalnym zasadom upadłości — może zostać objęta planem spłaty albo umorzona razem z innymi zobowiązaniami.
Czy odpowiadam za długi byłego małżonka?
Zależy. Przy ustawowej wspólności majątkowej za zobowiązania zaciągnięte przez małżonka odpowiedzialność jest częściowo wspólna (zwłaszcza za długi służące zaspokojeniu zwykłych potrzeb rodziny). Po rozwodzie lub orzeczeniu rozdzielności majątkowej odpowiedzialność ulega rozdzieleniu. W praktyce — wnioski indywidualne o upadłość, czasem poprzedzone ustanowieniem rozdzielności majątkowej z datą wsteczną, są skutecznym rozwiązaniem.
Czy umorzeniu podlegają długi powstałe w wyniku oszustwa lub wyłudzenia?
Co do zasady tak, ale w praktyce wymagają indywidualnej analizy. Jeśli zobowiązanie powstało z czynu niedozwolonego (art. 415 KC) lub stanowi odszkodowanie za przestępstwo — jest wyłączone z umorzenia (art. 491²¹ ust. 2). Czysto cywilnoprawne zobowiązania, nawet jeśli zaciągnięte nieuczciwie wobec wierzyciela, podlegają umorzeniu — wierzyciel może w postępowaniu kwestionować ich charakter (np. zarzut z art. 491²¹ ust. 2 PrUpadł).
Pierwszy krok jest najtrudniejszy
Najtrudniejszy etap upadłości konsumenckiej to zazwyczaj decyzja o sięgnięciu po pomoc — wszystkie kolejne kroki prowadzimy razem. Wypełnij krótki formularz lub zadzwoń bezpośrednio. Pierwsza analiza Twojej sytuacji jest bezpłatna, a wszystko, co usłyszę, chroni tajemnica adwokacka (art. 6 prawa o adwokaturze).
Odpowiadamy w ciągu 24 godzin w dni robocze — zazwyczaj szybciej. Po pierwszej rozmowie otrzymasz pisemne podsumowanie: czy wnioskowanie o upadłość jest w Twojej sprawie zasadne, jakie są realne ścieżki dalszego postępowania i ile trwa każda z nich. To podsumowanie jest bezpłatne i nie zobowiązuje Cię do dalszej współpracy.
Lub zadzwoń: +48 512 758 138 · upadlosc@konsumencka.org